Bireyler Ne Anlama Gelir? Bir Genç Yetişkinin Mizahi Yolu
İzmir’de yaşıyorum, 25 yaşındayım, arkadaş ortamımda sürekli espri yaparak zaman geçiriyorum ama içimde bir yerde her şeyin üzerine fazla düşünüp analiz yapan bir kafa var. Yani bir bakıyorsunuz kahkaha atıyorum, bir bakıyorsunuz derin bir şekilde “Bireyler ne anlama gelir?” diye soruyorum. Hani bazen öyle bir anda takılıp kalıyorum ki, “Abi tamam, ne var bunda?” diyorsunuz ama ben kafamda bir sürü bağlantı kurarak soruyu neredeyse felsefi bir boyuta taşıyorum.
Bugün de tam olarak bu “Bireyler ne anlama gelir?” sorusunu, hem komik bir şekilde hem de biraz daha derinlemesine ele alalım istiyorum. Hadi, biraz eğlenelim, ama aynı zamanda biraz da düşünelim. Gelin, bireylerin ne olduğunu hep birlikte çözelim (ya da çözmemize gerek var mı, kim bilir?).
—
Bireyler Ne Anlama Gelir? Temel Tanım ve Herkesin Bildiği Şeyler
İlk olarak, elbette, “birey” denince herkesin aklına gelen basit bir tanımı verelim. “Birey” dediğimiz şey, insanın tek başına varlığıdır. Yani bir toplumun parçası olabilirsiniz ama birey olarak da var olmanız gerekir. Tekerleği yeniden keşfetmeye gerek yok, “Bireyler nedir?” sorusunun cevabını hepimiz biliyoruz: İnsan. Ama işte burada işler karışıyor, çünkü bu basit tanımı her zaman biraz daha karmaşıklaştırmak mümkün.
İçimdeki “ağır kafa” devreye giriyor:
“Bir insan nasıl bir birey olabilir ki? Toplumun, çevresinin, ailesinin etkisi altında olmayan bir insan var mı? Yani gerçekten tamamen bağımsız olmak ne demek? Belki de ‘birey’ olabilmek için bir kafa karışıklığı yaratmak lazım. Ne düşünüyorsun?”
Ve işte, tam burada, bir anda, diyalogda bir delilik başlıyor.
—
Birey Olmak ve Herkesin “Aynı” Olmaya Çalışması
Birey olmak, bir anlamda kendini bulmak demek. Ama günümüz toplumunda birey olmak ne kadar mümkün? Herkesin benzer şeyler yapmaya çalıştığı bir dünyada, “Birey” olmak gerçekten de kendine özgü olabilmek midir? İnsanlar, özellikle sosyal medyada, sürekli başkalarını taklit etmiyorlar mı? O zaman bireylik nerede kalıyor?
Bir gün kahvemi içerken, bir arkadaşımın “Hadi şimdi biraz yoga yapalım” demesiyle bir iç ses devreye girdi. Yoga yapmayı seviyorum, ama bunu neden şu anda yapmalıyım? Başkalarına göre mi?
İçimdeki ses:
“Ya, belki de yoga değil de, şunu yapmalıyız. Ama bir dakika, herkes yoga yaparken ben neden farklı bir şey yapıyorum?”
Düşündükçe bir soruya dönüşüyor: “Kendim olmak ne demek? Gerçekten birey olabilmek, kendi yolunu çizmek mi?”
—
Birey Olmak: Toplumsal Normlar ve “Farklı Olma” Arasındaki İnce Çizgi
Gelelim biraz daha derine. Birey olabilmek, aslında toplumsal normlarla çelişen bir durum. Çünkü toplumsal normlar, insanların “doğru” olanı yapmalarını ister. Ama birey, tam olarak “doğru” olma derdinde değil, değil mi? “Birey olmalıyım” demek, “sistemle savaşmalıyım” demek değil mi aslında?
İçimdeki akıl:
“Toplumda birey olmanın gereksiz baskısı var. Mesela, ‘sosyal medyada ne kadar farklısın?’ sorusu var ya, o ‘farklılık’ gerçekten de insanların bireyliğini mi yansıtıyor, yoksa sadece toplumun dayattığı bir kimlik mi?”
Evet, birey olmak aslında çoğu zaman farklı olabilmekle ilişkilendiriliyor ama farklı olmak için ne kadar doğal ve “gerçekten sen” olman gerekiyor? Ya da bir insanın gerçekten birey olduğunu anlamak için diğerlerinden ne kadar uzak olması gerekiyor?
—
Gündelik Hayatta “Birey” Olmak: Komik Ama Gerçek Sahne
Şimdi, bir de gündelik yaşamdan birkaç örnekle durumu biraz daha eğlenceli hale getirelim. Birey olmak bir tarafıyla ciddi bir kavram olabilir, ama bazen gündelik hayatta “birey” olmaya çalışırken ne kadar komik duruma düşebiliyoruz, bir bakın.
Geçenlerde bir arkadaşım, kahve içmeye gittiğimizde, garsona “Bir Americano alayım, ama soğuk olsun. Yani, sıcak da olabilir aslında, fark etmez. Bunu buzla mı yapsam, yoksa dondurmalı mı?” dedi. Ben de bir anda sordum:
“Sen bir Americano mu istiyorsun, yoksa kendini mi deniyorsun?”
İçimdeki düşünce:
“Evet, evet. Sosyal medyada o kadar çok filtre var ki, bir insan bir Americano’yu bile içmeye karar verirken bile ‘birey’ olmaya çalışıyor. Kahve seçiminle birey olur musun?”
Aynı şekilde, insanlar bazen sadece bir sosyal statü göstergesi olarak birey olmaya çalışıyor. Ama birey olmak, sadece bir etiketin ötesine geçmek değil mi? Belki de bir Americano ya da latte siparişi verirken, gerçekten ne içtiğinle ilgilenmek yerine, biraz daha “birey” olmayı öğrenmelisin.
—
Birey Olmak: Kimsenin “Beni Tanımasına” Gerek Yok, Değil Mi?
Biraz daha derin bir yere gelmek gerekirse, birey olmak demek, aslında kimsenin seni tanımasına gerek olmaması demek. Gerçekten. Hani şu Facebook’ta veya Instagram’da her şeyin “paylaşıldığı” zamanlarda, birey olmayı nasıl bir paranteze alıp, oradan bir şekilde çıkabiliriz?
İçimdeki ses yine devreye giriyor:
“Evet, evet, kimse seni tanımadan da birey olabilirsin. Ama ya da… belki de kimse seni tanımazsa, seni hiç kimse bilmez ve gerçek bireyliğini hiç gösteremezsin?”
Sadece dış dünyada farklı olmak değil, iç dünyanda da “kim olduğunu” bilmek, birey olmanın belki de en zor kısmıdır. Kimseyi takmadan, kendi kimliğini bulmak ve buna sadık kalabilmek…
Ama bir dakika:
“Gerçekten kimseyi takmıyor muyuz? Birey olmak, bazen kendini kaybetmek değil mi?”
—
Sonuç: Birey Olmak, Karmaşık Bir İroni
Sonuç olarak, “Bireyler ne anlama gelir?” sorusu, düşündükçe daha da karmaşıklaşan bir mesele haline geliyor. Birey olmak, bir yandan toplumsal baskılara karşı durabilmekken, diğer yandan herkesin birey olma çabalarına uyum sağlamak arasında ince bir çizgide duruyor. Bu, ne kadar fark yaratmak isterseniz isteyin, hepimizin en nihayetinde toplumun parçası olma gerçeğiyle yüzleşmemiz gerektiğini gösteriyor.
Birey olma çabası, bazen bir Americano siparişi verirken bile, bazen sosyal medyada profil fotoğrafı değiştirirken bile karşımıza çıkıyor. Kimlik, bazen “ne yapmalıyım” diye düşündüğümüzde, bazen de “gerçekten kimim” sorusuyla birleşiyor.
Belki de birey olmanın sırrı, sadece neyi içtiğimizden değil, hangi kahveyi içtiğimizden çok, o kahveyi nasıl içtiğimizde saklıdır.
—
Bireyler ne anlama gelir? Belki de bazen cevaplanması gereken bir soru değil, sadece bir süreçtir. Ve her adımda biraz daha farklıyız, ama aynı zamanda biraz daha benzeriz.